Shumica e njerëzve e nisin planin nga hyrja dhe ngecin në faqen e dytë. Arsyeja është e thjeshtë: hyrja shkruhet e fundit, sepse ajo përmbledh përfundime që ende nuk i keni nxjerrë. Rendi i saktë i punës është të mblidhni numrat, t’i testoni, dhe vetëm pastaj të shkruani.
Ky udhëzues ndjek nëntë hapa. Secili prodhon një rezultat konkret që futet drejtpërdrejt në dokumentin final. Nëse i ndiqni me radhë, në fund do të keni një plan që qëndron edhe përpara një analisti krediti.
Hapi 1 — Përcaktoni ofertën me një fjali
Shkruani çfarë shisni, kujt ia shisni dhe pse blen pikërisht nga ju. Nëse ju duhen tri paragrafë, oferta nuk është ende e qartë. "Autolarje me abonim mujor për kompanitë me flotë në zonën industriale të Ferizajt" është e qartë. "Shërbime cilësore për automjete" nuk është.
Hapi 2 — Matni tregun me këmbë, jo me statistika
Statistikat kombëtare nuk ju thonë asgjë për rrugën ku do të hapni. Shkoni në lokacion në tri ditë të ndryshme, në orare të ndryshme, dhe numëroni. Flisni me pesë klientë potencialë dhe pyetini sa paguajnë sot për të njëjtin problem. Ky ushtrim merr një ditë dhe vlen më shumë se çdo raport.
- 1Numëroni konkurrentët brenda një rrezeje 1 km dhe shënoni çmimet e tyre
- 2Bëni tri numërime këmbësorësh ose trafiku në orare të ndryshme
- 3Intervistoni të paktën pesë klientë potencialë me pyetje për çmimin aktual
- 4Shënoni cilat nevoja mbeten të pambuluara nga konkurrenca
Hapi 3 — Mblidhni kostot fillestare me oferta reale
Mos përdorni shifra nga interneti. Kërkoni oferta me shkrim nga furnitorët për çdo zë mbi 200 euro. Diferenca mes një vlerësimi të përafërt dhe ofertës reale është zakonisht 20-40% në disfavorin tuaj, dhe pikërisht kjo diferencë i mbyt bizneset në muajin e tretë.
| Zëri | Shembull kafe 60 m² (EUR) | Burimi |
|---|---|---|
| Rinovim dhe instalime | 8.000 - 14.000 | Ofertë nga dy kompani ndërtimi |
| Pajisje kuzhine dhe bari | 9.000 - 16.000 | Ofertë furnitori, e re ose e përdorur |
| Mobilje dhe ndriçim | 3.000 - 6.000 | Ofertë prodhuesi lokal |
| Regjistrim, leje, arkë fiskale | 300 - 900 | Institucionet përkatëse |
| Qira paradhënie (2-3 muaj) | 900 - 2.400 | Kontrata e qirasë |
| Kapital qarkullues 3 muaj | 6.000 - 10.000 | Llogaritje e kostove mujore |
Shifrat e mësipërme janë ilustruese dhe ndryshojnë ndjeshëm sipas qytetit dhe gjendjes së objektit. Tarifat e regjistrimit dhe të lejeve duhen verifikuar te ARBK ose QKB dhe te komuna përkatëse përpara se t’i futni në plan.
Hapi 4 — Ndani kostot fikse nga ato të ndryshueshme
Kostot fikse i paguani edhe kur nuk shisni asgjë: qiraja, pagat bazë, kontabiliteti, interneti, sigurimet. Kostot e ndryshueshme rriten me shitjen: lënda e parë, paketimi, komisionet e pagesave. Kjo ndarje është parakusht për çdo llogaritje serioze, sepse pa të nuk nxirrni dot pikën e barazimit.
Hapi 5 — Ndërtoni të ardhurat nga poshtë-lart
Formula bazë është numri i klientëve në ditë × vlera mesatare e blerjes × ditët e punës në muaj. Bëni tri versione: pesimist, realist, optimist. Nëse skenari pesimist nuk mbulon kostot fikse pas muajit të gjashtë, modeli ka nevojë për ndryshim përpara se të investoni.
| Skenari | Klientë/ditë | Vlera mesatare | Të ardhura/muaj (26 ditë) |
|---|---|---|---|
| Pesimist | 45 | 2,20 € | 2.574 € |
| Realist | 80 | 2,60 € | 5.408 € |
| Optimist | 120 | 3,00 € | 9.360 € |
Hapi 6 — Llogaritni pikën e barazimit
Pika e barazimit ju thotë sa duhet të shisni për të mos humbur. Ndani kostot fikse mujore me marzhin e kontributit për njësi. Nëse rezultati është më i lartë se kapaciteti juaj fizik maksimal, biznesi nuk funksionon në atë formë dhe duhet të ndryshoni çmimin, kostot ose lokacionin.
Hapi 7 — Bëni rrjedhën e parasë mujore
Fitimi dhe paraja në llogari nuk janë e njëjta gjë. Nëse shisni me faturë 30-ditore dhe furnitorin e paguani në dorëzim, mund të jeni fitimprurës në letër dhe pa para në bankë. Ndërtoni një tabelë me dymbëdhjetë kolona për vitin e parë dhe shënoni muajin ku bilanci bie më poshtë. Ai muaj përcakton sa rezervë ju duhet.
Rregullat për TVSH-në, tatimin në fitim dhe kontributet ndryshojnë sipas vendit dhe qarkullimit vjetor. Trajtojini si të përafërta në plan dhe konfirmojini me ATK në Kosovë, me DPT në Shqipëri ose me kontabilistin tuaj përpara dorëzimit.
Hapi 8 — Shkruani planin operacional dhe ekipin
Kjo pjesë përgjigjet se kush bën çfarë, në cilat orare dhe me çfarë pagese. Bankat dhe donatorët e lexojnë me vëmendje, sepse tregon nëse themeluesi e ka menduar realisht ditën e punës. Përfshini oraret, numrin e punonjësve sipas turnit dhe çfarë ndodh kur dikush mungon.
Hapi 9 — Shkruani përmbledhjen ekzekutive e fundit
Një faqe, jo më shumë: çfarë është biznesi, sa kapital kërkohet, për çfarë përdoret, kur pritet ekuilibri dhe cili është rreziku kryesor. Kjo është faqja e vetme që lexohet me siguri, prandaj shkruajeni pasi keni të gjitha përfundimet në dorë.
- Kapitali i kërkuar dhe ndarja e tij në zëra
- Muaji i pritur i pikës së barazimit
- Të ardhurat e parashikuara për vitin e parë dhe të dytë
- Rreziku kryesor dhe masa konkrete kundër tij
Pas dorëzimit, mos e arkivoni. Hapeni çdo tremujor dhe vendosni pranë çdo parashikimi shifrën reale. Diferenca mes tyre është informacioni më i vlefshëm që do të keni për vitin e dytë.
Pyetje të shpeshta
Sa kohë merr shkrimi i një plani të plotë?
Zakonisht një deri dy javë pune jo me kohë të plotë. Pjesa më e gjatë nuk është shkrimi, por mbledhja e ofertave dhe verifikimi i çmimeve reale.
Cili seksion shkruhet i pari?
Kostot dhe të ardhurat. Përmbledhja ekzekutive shkruhet e fundit sepse përmbledh përfundimet e pjesës financiare.
A duhen parashikime për tre vjet?
Bankat dhe skemat e granteve zakonisht kërkojnë tre vjet. Vetëm viti i parë duhet të jetë mujor; vitet e dyta dhe të treta mund të jenë vjetore me supozime të shkruara qartë.
Arben Krasniqi
Konsulent biznesi dhe financa
Mbi dhjetë vjet punë me biznese të vogla dhe të mesme në ndërtimin e planeve financiare, parashikimeve dhe dosjeve për financim bankar.
Përmbajtja ka karakter informativ dhe nuk zëvendëson këshillën ligjore, tatimore ose financiare. Verifikoni gjithmonë kushtet dhe afatet në burimin zyrtar. Politika jonë editoriale.
