Struktura e një plani biznesi nuk është çështje shijeje. Analistët e kredisë dhe vlerësuesit e granteve lexojnë dhjetëra dokumente dhe kërkojnë informacionin në vende të caktuara. Nëse ai informacion mungon ose është i fshehur, plani humb pikë përpara se përmbajtja të vlerësohet.
Më poshtë janë dymbëdhjetë seksionet standarde, me gjatësinë orientuese dhe qëllimin e secilit. Rendi është ai që përdoret më shpesh në rajon dhe që pranohet nga bankat lokale dhe donatorët ndërkombëtarë.
| # | Seksioni | Faqe | Pyetja që i përgjigjet |
|---|---|---|---|
| 1 | Përmbledhja ekzekutive | 1 | Pse duhet të lexoj më tej? |
| 2 | Përshkrimi i biznesit | 1-2 | Çfarë shitet dhe në çfarë forme ligjore? |
| 3 | Analiza e tregut | 3-4 | Kush blen dhe sa është tregu real? |
| 4 | Analiza e konkurrencës | 2 | Kush e bën këtë sot dhe me çfarë çmimi? |
| 5 | Produkti ose shërbimi | 2 | Çfarë marrin klientët konkretisht? |
| 6 | Strategjia e marketingut | 2-3 | Si arrijnë klientët e parë te ju? |
| 7 | Plani operacional | 2 | Si funksionon një ditë pune? |
| 8 | Ekipi dhe menaxhimi | 1-2 | Kush e drejton dhe me çfarë përvoje? |
| 9 | Investimi fillestar | 1-2 | Sa para duhen dhe për çfarë? |
| 10 | Parashikimet financiare | 4-6 | A mbyllen numrat për tre vjet? |
| 11 | Analiza e rreziqeve | 1-2 | Çfarë mund të shkojë keq dhe çfarë bëni? |
| 12 | Anekset | sipas nevojës | Ku janë provat dhe ofertat? |
1-2. Përmbledhja dhe përshkrimi
Përmbledhja ekzekutive duhet të qëndrojë e vetme. Nëse dikush lexon vetëm atë faqe, duhet të dijë çfarë është biznesi, sa kapital kërkohet, kur pritet ekuilibri dhe cili është rreziku kryesor. Përshkrimi i biznesit shton formën ligjore, lokacionin dhe strukturën e pronësisë me përqindje të sakta.
3-4. Tregu dhe konkurrenca
Këtu bien poshtë shumica e planeve. Analiza e tregut nuk është kopjimi i statistikave kombëtare, por përcaktimi i segmentit që mund ta arrini fizikisht: një lagje, një qytet, një segment profesionistësh. Analiza e konkurrencës kërkon emra konkretë, çmimet e tyre dhe pikat ku dështojnë.
- Segmenti i synuar i përcaktuar me kritere të matshme, jo me mosha të gjera
- Çmimet aktuale të tre deri pesë konkurrentëve me emër
- Burimi i çdo shifre tregu, i shënuar në fusnotë
- Diferencimi juaj i shprehur si përfitim për klientin, jo si cilësi abstrakte
Si duket një diferencim i dobët
"Cilësi më e lartë dhe shërbim më i mirë" nuk është diferencim, sepse të njëjtën fjali e shkruan çdo konkurrent. Diferencim është "dorëzim brenda 24 orëve në gjithë Prishtinën, ndërsa konkurrentët punojnë me tri ditë". Diferencimi duhet të jetë i matshëm dhe i verifikueshëm nga klienti.
5-7. Produkti, marketingu dhe operacionet
Seksioni i produktit përshkruan ofertën konkrete me çmime dhe marzhe. Marketingu duhet të përmbajë kanale me buxhet dhe kosto të parashikuar për klient të fituar, jo lista të përgjithshme rrjetesh sociale. Plani operacional përshkruan një ditë tipike: oraret, rrjedhën e punës, furnitorët dhe kohën e dorëzimit.
8. Ekipi
Për një biznes të vogël, ky seksion është shpesh vendimtar. Financuesit financojnë njerëz, jo ide. Shkruani përvojën konkrete që lidhet drejtpërdrejt me sektorin, dhe pranoni hapur boshllëqet duke treguar si i mbuloni: kontabilist i jashtëm, mentor, ose punësim i planifikuar në muajin e gjashtë.
9-10. Financat
Investimi fillestar duhet të jetë tabelë me zëra dhe burime financimi. Parashikimet përfshijnë pasqyrën e të ardhurave, rrjedhën e parasë dhe bilancin. Viti i parë mujor, vitet dy dhe tre vjetorë. Çdo supozim kryesor duhet të jetë i shkruar, jo i fshehur brenda një formule.
- 1Tabela e investimit fillestar me burimin e secilit euro
- 2Pasqyra e të ardhurave, 12 muaj për vitin e parë
- 3Rrjedha e parasë me bilancin minimal të shënuar
- 4Bilanci i thjeshtuar në fund të secilit vit
- 5Lista e supozimeve kryesore në një faqe të vetme
11-12. Rreziqet dhe anekset
Analiza e rreziqeve nuk duhet të jetë dekorative. Listoni tre deri pesë rreziqe reale me masë konkrete kundër secilit: rritje çmimesh nga furnitori, vonesë në leje, largim i punonjësit kyç. Vlerësuesit e granteve i japin peshë të veçantë kësaj pjese, sepse tregon pjekuri.
Lista e dokumenteve që kërkohen në anekse ndryshon sipas institucionit dhe përditësohet rregullisht. Verifikojeni te banka, te ARBK ose QKB, dhe te faqja zyrtare e programit të grantit përpara dorëzimit, sepse një aneks që mungon shpesh sjell skualifikim automatik.
Nëse dokumenti juaj i ka të dymbëdhjetë seksionet dhe secili përmban numra me burim, keni një plan që lexohet seriozisht. Gjithçka tjetër është formatim.
Pyetje të shpeshta
A duhet t’i kem të gjitha 12 seksionet?
Për një plan të plotë drejtuar bankës ose grantit, po. Për përdorim të brendshëm mjaftojnë seksionet 3, 9, 10 dhe 11.
Ku vendosen ofertat e furnitorëve?
Në anekse, me referencë të shkurtër në seksionin e investimit fillestar. Kështu teksti mbetet i lexueshëm dhe provat mbeten të disponueshme.
Sa e gjatë duhet të jetë analiza e tregut?
Tre deri katër faqe janë të mjaftueshme nëse janë me të dhëna të mbledhura vetë. Njëzet faqe me statistika të kopjuara vlejnë më pak se një faqe me numërime reale.
A pranohet plani në gjuhën shqipe?
Për institucionet vendore zakonisht po. Për donatorë ndërkombëtarë kërkohet shpesh edhe versioni anglisht; konfirmojeni te udhëzuesi zyrtar i thirrjes.
Arben Krasniqi
Konsulent biznesi dhe financa
Mbi dhjetë vjet punë me biznese të vogla dhe të mesme në ndërtimin e planeve financiare, parashikimeve dhe dosjeve për financim bankar.
Përmbajtja ka karakter informativ dhe nuk zëvendëson këshillën ligjore, tatimore ose financiare. Verifikoni gjithmonë kushtet dhe afatet në burimin zyrtar. Politika jonë editoriale.
